{"id":614,"date":"2022-04-12T15:33:28","date_gmt":"2022-04-12T13:33:28","guid":{"rendered":"https:\/\/indivisual.com.pl\/mediateqa\/2022\/04\/12\/funkcjonowanie-gazet-zakladowych-w-prl-copy\/"},"modified":"2022-04-12T17:40:59","modified_gmt":"2022-04-12T15:40:59","slug":"firmowe-gazety-w-polsce","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/indivisual.com.pl\/mediateqa\/2022\/04\/12\/firmowe-gazety-w-polsce\/","title":{"rendered":"Firmowe gazety w Polsce"},"content":{"rendered":"
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t
<\/div>\n\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t

Media -Kultura - Spo\u0142ecze\u0144stwo, nr 11-12 (2016-2017) ISSN 2451-2737<\/h2>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t

Firmowe gazety w Polsce<\/h2>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t

Powstanie oraz rola pism firmowych w korporacyjnym \u015bwiecie. <\/h2>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t

Marcin Jasiak<\/h2>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t
<\/div>\n\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t
<\/div>\n\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t

Prasa zak\u0142adowa w okresie PRL zosta\u0142a opisana w pierwszej cz\u0119\u015bci artyku\u0142u pt. „Funkcjonowanie gazet zak\u0142adowych w PRL<\/a>. Rola i funkcje gazety w zak\u0142adzie pracy.” Za\u0142amanie tego sektora prasowego zwi\u0105zane ze zmian\u0105 systemu politycznego w Polsce w 1989 roku tak\u017ce tam zosta\u0142o om\u00f3wione.<\/p>

O powrocie do cyklicznych wydawnictw adresowanych dla pracownik\u00f3w mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 w okresie oko\u0142o po\u0142owy lat 90. Wi\u0105za\u0142o si\u0119 to z dwoma czynnikami. Pierwszy
to nap\u0142yw do polskich firm zachodnich wzorc\u00f3w w zakresie kultury zarz\u0105dzania i czerpanie z nich<\/abbr>. W wielu firmach, kt\u00f3re zyska\u0142y zachodnich w\u0142a\u015bcicieli, zacz\u0119to
wprowadza\u0107 kultur\u0119 organizacji, kt\u00f3rej elementem by\u0142a gazeta dla pracownik\u00f3w. Komunikacja w organizacji pomaga w zarz\u0105dzaniu organizacj\u0105, w szczeg\u00f3lno\u015bci funkcjami zwi\u0105zanymi z planowaniem, organizowaniem, motywowaniem i kontrol\u0105 (Ober, 2013: 258). Gazeta firmowa umo\u017cliwia nadawanie wszystkich trzech rodzaj\u00f3w komunikat\u00f3w, z jakimi mamy do czynienia w organizacji. Znajdziemy w niej tre\u015bci prywatne (niezwi\u0105zane z obowi\u0105zkami s\u0142u\u017cbowymi), s\u0142u\u017cbowe (wysy\u0142ane do konkretnych odbiorc\u00f3w, ale i czasami publikowane w gazecie), a tak\u017ce publiczne (nadawane do wielu os\u00f3b jednocze\u015bnie) (Ober, 2013: 261).<\/p>

Odradzanie si\u0119 firmowych wydawnictw w po\u0142owie lat 90 zwi\u0105zane by\u0142o tak\u017ce z upowszechnianiem si\u0119 dzia\u0142a\u0144 public relations (PR). Wed\u0142ug wielu teoretyk\u00f3w dzia\u0142a\u0144 PR wszystko zaczyna si\u0119 od has\u0142a \u201ePR begin at home\u201d (Rozwadowska, 2002: 116). Problemem wielu przedsi\u0119biorstw jest brak tych dzia\u0142a\u0144 lub ich nieodpowiednie prowadzenie, a nie na przyk\u0142ad niskie pensje (Rozwadowska, 2002: 116). Rola dzia\u0142a\u0144 komunikacji wewn\u0119trznej jest, jak wynika z bada\u0144 przeprowadzonych w przedsi\u0119biorstwach w 2012 roku przez MillwardBrown SMG\/KRC, bardzo wa\u017cna. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 dzia\u0142a\u0144 PR w Polsce (64%) to praca wewn\u0119trzna. Ankietowane firmy deklarowa\u0142y jeszcze, i\u017c rola komunikacji w organizacji b\u0119dzie ros\u0142a i w ci\u0105gu pi\u0119ciu lat osi\u0105gnie pozycj\u0119 wysok\u0105 lub bardzo wysok\u0105 (Lema\u0144ska, 2012: 3)<\/p>

Barbara Rozwadowska jako g\u0142\u00f3wne zadanie pism dla pracownik\u00f3w wymienia: prezentacj\u0119 firmy, jej cel\u00f3w strategicznych i plan\u00f3w na przysz\u0142o\u015b\u0107. Pismo nie powinno by\u0107 tylko narz\u0119dziem komunikacji odg\u00f3rnej, ale tak\u017ce wspiera\u0107 oddoln\u0105 wymian\u0119 informacji (Rozwadowska, 2002: 127). Wa\u017cnym elementem gazet pracowniczych jest ich funkcja integracyjna, jednak nie tylko w rozumieniu integracji strukturalnej, ale tak\u017ce psychologicznej. Na \u0142amach gazet obok informacji z \u017cycia zak\u0142adu znajduj\u0105 si\u0119 informacje socjalne dotycz\u0105ce pracownik\u00f3w<\/abbr>. S\u0105 to materia\u0142y o nowych pracownikach, awansach, ale tak\u017ce o narodzinach dzieci pracownik\u00f3w czy te\u017c teksty o pasjach pracownik\u00f3w. Bior\u0105c powy\u017csze pod uwag\u0119, w przypadku pism dla pracownik\u00f3w wydawanych po 1989 roku mamy komunikowanie organizacyjne w wydaniu grupowym. Kierunek tego komunikowania zale\u017cy od organizacji, ale nast\u0105pi\u0142o odej\u015bcie od zasady \u201ew d\u00f3\u0142\u201d (najcz\u0119\u015bciej spotykany w organizacji, polega na przesy\u0142aniu rozporz\u0105dze\u0144, dyrektyw od jednostek stoj\u0105cych na samym szczycie do os\u00f3b znajduj\u0105cych si\u0119 na ni\u017cszych szczeblach struktury) na rzecz komunikowania \u201ew g\u00f3r\u0119\u201d (sprz\u0119\u017cenie zwrotne, reakcja podw\u0142adnych na nap\u0142ywaj\u0105ce do nich komunikaty) (Dobek-Ostrowska, 1999: 115). Wa\u017cnym czynnikiem wp\u0142ywaj\u0105cym na powstawanie gazet by\u0142y procesy prywatyzacyjne i zwi\u0105zane z nimi zapotrzebowanie na informacj\u0119. Przyk\u0142adem gazety, kt\u00f3r\u0105 zacz\u0119to wydawa\u0107 na tej fali w 1996 roku, jest m.in. \u201eEcho Elektrowni\u201d \u2013 gazeta pracownik\u00f3w Elektrowni Po\u0142aniec. Tak o przyczynach powstania gazety opowiada\u0142 po latach jeden z jej za\u0142o\u017cycieli Andrzej Skowron: \u201ePierwszy numer \u00abEcha Elektrowni\u00bb ukaza\u0142 si\u0119 we wrze\u015bniu 1996 roku. Czas powstania \u00abEcha\u00bb (w p\u00f3\u017aniejszych latach zrezygnowano z drugiego cz\u0142onu nazwy) nale\u017cy \u0142\u0105czy\u0107 z przekszta\u0142ceniami w energetyce, kiedy konieczne sta\u0142y si\u0119 pisma zak\u0142adowe, kt\u00f3re mia\u0142y poprawi\u0107 komunikacj\u0119 wewn\u0119trzn\u0105. Waga spraw, jaka sta\u0142a przed pracownikami, wymaga\u0142a innej formy przekazywania informacji. Nad niekt\u00f3rymi tre\u015bciami trzeba si\u0119 by\u0142o pochyli\u0107, przeczyta\u0107, zastanowi\u0107 i najlepsz\u0105 form\u0105 do tego okaza\u0142a si\u0119 wewn\u0119trzna gazeta\u201d.\u00a0<\/p>

Odrodzenie si\u0119 regularnych publikacji w firmach spowodowa\u0142o tak\u017ce pojawienie si\u0119 r\u00f3\u017cnorakiego ich nazewnictwa. Poniewa\u017c nie pos\u0142ugiwano si\u0119 ju\u017c w oficjalnej komunikacji poj\u0119ciem zak\u0142ad, a raczej firma, miejsce pracy, to stare okre\u015blenie prasy lub gazety zak\u0142adowej nie mog\u0142o by\u0107 stosowane. W publikacji zar\u00f3wno teoretyk\u00f3w, jak i praktyk\u00f3w dzia\u0142a\u0144 public relations znajdziemy takie okre\u015blenia jak: biuletyny firmowe oraz czasopisma i gazetki zak\u0142adowe. Opr\u00f3cz nich w obiegu formalnym (publikacje, konkursy), jak i podczas rozm\u00f3w z osobami tworz\u0105cymi wydawnictwa mo\u017cemy spotka\u0107 si\u0119 z takimi poj\u0119ciami: prasa firmowa, gazeta firmowa, gazeta pracownicza, gazety wewn\u0119trzne, biuletyny wewn\u0119trzne. W ostatnich latach powsta\u0142y terminy o szerszym zakresie: media firmowe i wydawnictwa dla pracownik\u00f3w.<\/p>

Pisma dla pracownik\u00f3w, kt\u00f3re zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 po 1989 roku, by\u0142y dost\u0119pne bezp\u0142atnie. Cho\u0107 i od tej regu\u0142y by\u0142y wyj\u0105tki. Magazyn \u201ePoczta Polska\u201d w 1997 roku by\u0142 dost\u0119pny w urz\u0119dach pocztowych zar\u00f3wno dla pracownik\u00f3w5, jak i klient\u00f3w w cenie 1,50 z\u0142 i zawiera\u0142 tygodniowy program telewizyjny (\u0141\u0119towska, 1997). W bardzo du\u017cych organizacjach, gdzie gazety dla pracownik\u00f3w wydawane s\u0105 cz\u0119sto (np. w Poczcie Polskiej ukazywa\u0142 si\u0119 dwutygodnik i trafia\u0142 on do 90 tysi\u0119cy pracownik\u00f3w), s\u0105 redaktorzy oddelegowani tylko do pracy przy wydawnictwach. Przewa\u017cnie jednak pracownicy tworz\u0105cy pismo \u0142\u0105cz\u0105 prac\u0119 nad nim z innymi zadaniami w zakresie dzia\u0142a\u0144 komunikacyjnych. Najcz\u0119\u015bciej funkcj\u0119 redaktora naczelnego pe\u0142ni szef dzia\u0142u, kt\u00f3ry odpowiada za wydawanie gazety. Zr\u00f3\u017cnicowana jest tak\u017ce kwestia sta\u0142ego sk\u0142adu zespo\u0142u redakcyjnego. W cz\u0119\u015bci pism w stopkach znajdziemy informacje o zespole sta\u0142ych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w pisma, czyli autor\u00f3w regularnie do niego pisz\u0105cych, wraz z podzia\u0142em obowi\u0105zk\u00f3w typowo redaktorskich (z-ca redaktora naczelnego, sekretarz redakcji). Cz\u0119\u015b\u0107 magazyn\u00f3w podaje w stopce tylko osob\u0119 odpowiedzialn\u0105 za gazet\u0119 (redaktor naczelny). Nie oznacza to jednocze\u015bnie, i\u017c w pi\u015bmie nie pojawiaj\u0105 si\u0119 publikacje pracownik\u00f3w. Autorzy s\u0105 podpisywani bezpo\u015brednio pod tekstami. Przewa\u017cnie opr\u00f3cz nazwiska pisma podaj\u0105 nazw\u0119 zajmowanego w firmie stanowiska. W zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w autorzy nie otrzymuj\u0105 gratyfikacji finansowej za publikowane teksty<\/abbr>.<\/p>

Zgodnie z zapisami prawa prasowego magazyny dla pracownik\u00f3w powinny by\u0107 rejestrowane<\/abbr>. Wiele pism jednak nie posiada rejestracji s\u0105dowej<\/abbr>. Z chwil\u0105 powstania poszczeg\u00f3lne magazyny startowa\u0142y jako nieregularne, kilkustronicowe wydawnictwa i nie by\u0142y przez firmy postrzegane jako prasa, tylko jako wewn\u0119trzne dokumenty firmy. Brak rejestracji pism ma jeszcze inny pow\u00f3d. Jednym z obowi\u0105zk\u00f3w prawnych po rejestracji pisma jest przekazywanie egzemplarzy obowi\u0105zkowych do bibliotek\u00a0(Biblioteka Narodowa i biblioteki regionalne). Cz\u0119\u015b\u0107 z firm wydaj\u0105cych magazyny wewn\u0119trzne nie chce, by ich tre\u015b\u0107 by\u0142a szeroko dost\u0119pna poza firm\u0105.<\/p>

Na skutek wzrostu liczby pism dla pracownik\u00f3w zacz\u0105\u0142 wykszta\u0142ca\u0107 si\u0119 rynek firm, kt\u00f3re te pisma tworzy\u0142y lub pomaga\u0142y przedsi\u0119biorstwom wydawa\u0107 magazyny. Firmy takie zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 od po\u0142owy lat 90. XX wieku. Za najstarsz\u0105 agencj\u0119 specjalizuj\u0105c\u0105 si\u0119 w wydawaniu prasy firmowej uznawana jest Novimeda Custom Publishing (Piechocki, 2011: 143). Dzia\u0142y zajmuj\u0105ce si\u0119 wydawaniem prasy firmowej tworzy\u0142y tak\u017ce tradycyjne wydawnictwa prasowe (np. Agora, Axel Springer) oraz agencje public relations. Bran\u017ca ta by\u0142a nazywana custom publishingiem i poj\u0119cie to jest szersze ni\u017c gazety dla pracownik\u00f3w<\/abbr>. W\u015br\u00f3d firm na rynku custom publishing zacz\u0119\u0142y si\u0119 jednak pojawia\u0107 takie, kt\u00f3re specjalizowa\u0142y si\u0119 w prasie wewn\u0119trznej (np. Epigrafika w \u0141odzi). Rozwijaj\u0105cy si\u0119 rynek prasy firmowej spowodowa\u0142 potrzeb\u0119 organizacji tego \u015brodo\u0002wiska. Integracja i pr\u00f3ba reprezentowania \u015brodowiska uda\u0142a si\u0119 jednak tylko cz\u0119\u015bciowo. Cz\u0119\u015b\u0107 agencji dzia\u0142aj\u0105cych na rynku powo\u0142a\u0142a do \u017cycia Stowarzyszenie Prasy Firmowej, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej zmieni\u0142o nazw\u0119 na Stowarzyszenie Content Marketingu<\/abbr>.<\/p>

\u00a0<\/p>

\u00a0<\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t

Magazyn narz\u0119dziem zarz\u0105du?<\/h2>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t

Pisma dla pracownik\u00f3w powinny charakteryzowa\u0107 si\u0119 r\u00f3wno\u015bci\u0105, zar\u00f3wno w dost\u0119pie do nich (dost\u0119p jednakowy dla pracownik\u00f3w wy\u017cszego i ni\u017cszego szczebla), jak i mo\u017cliwo\u015bci publikacji. Cechy gazet dla pracownik\u00f3w to tak\u017ce: ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 <\/b>(sta\u0142e podawanie informacji dla pracownik\u00f3w w okre\u015blonych odst\u0119pach czasu), u\u017cyteczno\u015b\u0107<\/b> (narz\u0119dzie w osi\u0105ganiu cel\u00f3w firmy), atrakcyjno\u015b\u0107<\/b> (lektura przyjemna dla pracownik\u00f3w) oraz aktualno\u015b\u0107<\/b> (opisywanie spraw bie\u017c\u0105cych z punktu widzenia pracownika) (Wilk, 2004). Pismo wydawane w firmie, kt\u00f3ra ma oddzia\u0142y, nie powinno koncentrowa\u0107 si\u0119 na pracy samej centrali.<\/p>\n

Zarz\u0105d nie powinien w pi\u015bmie odgrywa\u0107 najwa\u017cniejszej roli. Na te kwestie zwraca\u0142a uwag\u0119 w swoim tek\u015bcie poradnikowym za\u0142o\u017cycielka agencji Epigrafika Katarzyna Wilk (2004), pisz\u0105c: \u201eCz\u0119sto zarz\u0105d lekcewa\u017cy pracownik\u00f3w, uwa\u017caj\u0105c, \u017ce nale\u017cy ich karmi\u0107 tylko dobrymi informacjami. To pierwszy krok do przeobra\u017cenia gazety pracowniczej w broszur\u0119 propagandow\u0105 kierownictwa przedsi\u0119biorstwa. Za\u015b taka nie jest czytana, tylko wy\u015bmiewana przez za\u0142og\u0119. Kolejnym grzechem cz\u0119sto pope\u0142nianym przez zarz\u0105d jest umieszczanie w gazecie wewn\u0119trznej tylko tych informacji, kt\u00f3re on sam uzna za potrzebne pracownikom\u201d.<\/p>\n

Badania dotycz\u0105ce roli i miejsca zarz\u0105du na \u0142amach pism dla pracownik\u00f3w, kt\u00f3re przeprowadzi\u0142em w 2014 roku wraz z agencj\u0105 MediateQa, pokazuj\u0105, \u017ce tre\u015bci powi\u0105zane z zarz\u0105dem lub dotycz\u0105ce go bezpo\u015brednio zajmowa\u0142y w analizowanych magazynach \u015brednio 10,2% powierzchni. Przek\u0142adaj\u0105c to na strony, otrzymujemy wynik 2,28 strony w jednym wydaniu. Najwi\u0119ksza liczba stron w jednym wydaniu to 7,5 (przy \u015bredniej ponad 22 strony na jedno wydanie w analizowanych magazynach). Najmniejsza to brak jakiegokolwiek tekstu. \u015arednia wynosi wi\u0119c 1,92 tekstu na wydanie. Wi\u0119cej tekst\u00f3w zwi\u0105zanych z zarz\u0105dem pojawia si\u0119 w zwi\u0105zku z prezentowaniem nowej strategii lub wynik\u00f3w firmy. Artyku\u0142y takie publikowane s\u0105 na pocz\u0105tkowych, najwa\u017cniejszych stronach gazety. A\u017c blisko jedna trzecia publikacji znalaz\u0142a si\u0119 na stronie trzeciej.<\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t

Tre\u015bci zwi\u0105zane z zarz\u0105dem publikowane s\u0105 na poszczeg\u00f3lnych stronach w nast\u0119puj\u0105cych wielko\u015bciach procentowych:<\/h2>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t0<\/span>\n\t\t\t\t%<\/span>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t
Animowany licznik<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t0<\/span>\n\t\t\t\t%<\/span>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t
Animowany licznik<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t0<\/span>\n\t\t\t\t%<\/span>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t
Animowany licznik<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t0<\/span>\n\t\t\t\t%<\/span>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t
Animowany licznik<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t

W\u015br\u00f3d form i rodzaj\u00f3w tekst\u00f3w wykorzystywanych przez zarz\u0105d do komunikowania \nsi\u0119 w magazynie dla pracownik\u00f3w wyst\u0119puj\u0105:<\/h2>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\tTeksty o bie\u017c\u0105cej dzia\u0142alno\u015bci zarz\u0105du<\/span>\n\t\t\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t24%<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\tWst\u0119p lub list od prezesa lub wiceprezesa<\/span>\n\t\t\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t12%<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\tTeksty o strategii, zmiany w strategii lub podsumowanie d\u0142u\u017cszego okresu dzia\u0142alno\u015bci <\/span>\n\t\t\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t12%<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\tInformacje o udziale cz\u0142onk\u00f3w zarz\u0105du w spotkaniach, konferencjach<\/span>\n\t\t\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t12%<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\tTeksty cz\u0142onk\u00f3w zarz\u0105du<\/span>\n\t\t\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t10%<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\tTeksty o wynikach<\/span>\n\t\t\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t10%<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\tInformacje o udziale cz\u0142onk\u00f3w zarz\u0105du w spotkaniach z pracownikami <\/span>\n\t\t\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t6%<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\tInformacje o udziale cz\u0142onk\u00f3w zarz\u0105du w spotkaniach z pracownikami <\/span>\n\t\t\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t6%<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\tInformacje o zmianach personalnych w zarz\u0105dzie <\/span>\n\t\t\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t6%<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\tWywiady z prezesem lub cz\u0142onkami zarz\u0105du<\/span>\n\t\t\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t4%<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\tInformacje o zmianach w strukturze<\/span>\n\t\t\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t2%<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\u017byczenia \u015bwi\u0105teczne<\/span>\n\t\t\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t2%<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t

Dzisiejszy uk\u0142ad pism<\/h2>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 magazyn\u00f3w dla pracownik\u00f3w powstaje na podobnym schemacie budowy. Mimo i\u017c pisma nie podlega\u0142y \u017cadnym wytycznym, to wiele redakcji podpatrywa\u0142o si\u0119 nawzajem. R\u00f3wnie\u017c cz\u0119\u015b\u0107 nowo powstaj\u0105cych pism wzorowa\u0142a si\u0119 na tych ju\u017c istniej\u0105cych. Poszczeg\u00f3lne dzia\u0142y w publikacjach r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 nazwami, ale podobny pozostaje ich charakter. Z analizy zawarto\u015bci pism wynika poni\u017cszy uk\u0142ad tre\u015bci:<\/p>

1. Ok\u0142adka<\/b> \u2013 przewa\u017cnie zawiera zdj\u0119cie pracownika lub miejsca, budynku zwi\u0105zanego z firm\u0105. W cz\u0119\u015bci pism, kt\u00f3re nie maj\u0105 jeszcze charakteru magazynowego, na pierwszej stronie znajduj\u0105 si\u0119 fragmenty tekst\u00f3w. W pozosta\u0142ych na ok\u0142adce znajdziemy tylko tytu\u0142y wybranych materia\u0142\u00f3w, kt\u00f3re redakcja poleca w danym wydaniu.<\/p>

2. Strony redakcyjne<\/b> \u2013 zawieraj\u0105 wst\u0119p od redakcji lub kierownictwa firmy. Prezentowane s\u0105 polecane materia\u0142y, spis tre\u015bci, a tak\u017ce opisywane s\u0105 zmiany w formule magazynu. Na tych stronach najcz\u0119\u015bciej firmowe redakcje zach\u0119caj\u0105 do wsp\u00f3\u0142pracy z pismem, pisania tekst\u00f3w, jak r\u00f3wnie\u017c do przekazywania uwag. Strony te zawieraj\u0105 tak\u017ce stopk\u0119 redakcyjn\u0105. Dzia\u0142 ten zajmuje przewa\u017cnie jedn\u0105 lub dwie strony.<\/p>

3. Aktualno\u015bci<\/b> \u2013 publikowane s\u0105 tu nowo\u015bci z \u017cycia firmy, informacje o publikacjach medialnych, o firmie, nowych produktach. Dzia\u0142 ten zaczyna znika\u0107 z pism dla pracownik\u00f3w na rzecz elektronicznych przekaz\u00f3w wiadomo\u015bci.<\/p>

4. Temat numeru<\/b> \u2013 najwi\u0119kszy materia\u0142 w ca\u0142ym wydaniu. Cz\u0119sto to on jest zapowiadany na ok\u0142adce. W wielu pismach jest to kilka tekst\u00f3w dotycz\u0105cych jednego zagadnienia.\u00a0<\/p>

5. Firma <\/b>\u2013 materia\u0142y zwi\u0105zane z firm\u0105 i jej dzia\u0142alno\u015bci\u0105, a tak\u017ce z wprowadzanymi zmianami, nowymi produktami. Opisywane s\u0105 tu tak\u017ce warto\u015bci i kodeksy etyczne, jakie charakteryzuj\u0105 firm\u0119. Du\u017co miejsca po\u015bwi\u0119cone jest spo\u0142ecznej odpowiedzialno\u015bci biznesu i opisywaniu zar\u00f3wno podejmowanych dzia\u0142a\u0144, jak i zaanga\u017cowania pracownik\u00f3w w takie akcje.<\/p>

6. Praca<\/b> \u2013 materia\u0142y opisuj\u0105ce prace realizowane w poszczeg\u00f3lnych dzia\u0142ach, teksty poradnikowe o roli pracownik\u00f3w w firmie, a tak\u017ce s\u0142u\u017c\u0105ce dobrej wymianie praktyk. W tym obszarze cz\u0119sto prezentowani s\u0105 nowi pracownicy, awanse. Publikowane s\u0105 tak\u017ce materia\u0142y o prawnych zagadnieniach zwi\u0105zanych z prac\u0105, kodeksem pracy, oraz informacje o \u015bwiadczeniach p\u0142acowych i pozap\u0142acowych (cz\u0119sto w formie pyta\u0144 do redakcji i odpowiedzi).<\/p>

7. Tre\u015bci niezwi\u0105zane z prac\u0105 i firm\u0105 (life-style) \u2013 cz\u0119\u015b\u0107 lu\u017aniejsza magazynu. Mo\u017cna w niej znale\u017a\u0107 materia\u0142y zwi\u0105zane z pracownikami i ich prywatnymi zainteresowaniami. W tym obszarze znajduj\u0105 si\u0119 tak\u017ce konkursy i krzy\u017c\u00f3wki, a czasami nawet horoskop. Cz\u0119\u015b\u0107 firm organizuje gry sportowe lub wspiera pracownik\u00f3w w ich zaanga\u017cowaniu w sport poza firm\u0105 i takie relacje r\u00f3wnie\u017c zamieszczane s\u0105 w tym dziale.<\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"Rysunek\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t

Rysunek 1. Magazyn \u201eCo S\u0142ycha\u0107\u201d (Rossman Polska) i pismo Poczty Polskiej<\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t

Obecnie wydawane pisma dla pracownik\u00f3w w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w zupe\u0142nie nie r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 pod wzgl\u0119dem edytorskim czy graficznym od magazyn\u00f3w, jakie mo\u017cna kupi\u0107 w kioskach. Ich obj\u0119to\u015b\u0107 waha si\u0119 od kilku stron do nawet stustronicowych wyda\u0144. Obj\u0119to\u015b\u0107 pisma jest wi\u0119ksza, je\u015bli cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 wydawania pisma jest niska. Dba\u0142o\u015b\u0107 o jak najwi\u0119kszy profesjonalizm spowodowa\u0142a, i\u017c dzia\u0142ania znane z tradycyjnego rynku prasowego znajdowa\u0142y odbicie w segmencie pism dla pracownik\u00f3w, na przyk\u0142ad do\u0142\u0105czanie gad\u017cet\u00f3w do pism12. Niekt\u00f3re pisma stosowa\u0142y zabieg bezpo\u015bredniego zwracania si\u0119 do czytelnika, by mia\u0142 on wra\u017cenie prenumeraty. \u201e\u017bycie Danone\u201d za pomoc\u0105 naklejki z imieniem i nazwiskiem \u201eoznacza\u0142o\u201d na ok\u0142adce egzemplarz przeznaczony dla konkretnego pracownika, by podkre\u015bli\u0107, \u017ce jest to pismo skierowane bezpo\u015brednio do niego.<\/p>

Wiele magazyn\u00f3w jest tworzonych na podobie\u0144stwo magazyn\u00f3w typu \u201ePeople\u201d. W centrum uwagi s\u0105 pracownicy, kt\u00f3rzy w gazetach cz\u0119sto pe\u0142ni\u0105 role \u201egwiazd\u201d (na podobnych zasadach, jak celebryci w prasie, kt\u00f3ra opisuje znane postaci). Wystarczy spojrze\u0107 na ok\u0142adk\u0119, na kt\u00f3rej publikowane s\u0105 zdj\u0119cia pracownik\u00f3w z profesjonalnych sesji. Podobne zdj\u0119cia s\u0105 w \u015brodku magazynu, a pracownicy wypowiadaj\u0105 si\u0119 na tematy zwi\u0105zane zar\u00f3wno z prac\u0105, jak i z \u017cyciem prywatnym. W gazetach znajdziemy\u00a0sondy, prezentacje pasji pracownik\u00f3w. Publikowane s\u0105 tak\u017ce ich przepisy kulinarne czy r\u00f3\u017cnego rodzaju porady, konkursy z nagrodami. Obecnie wydawane magazyny dla pracownik\u00f3w dzia\u0142aj\u0105 wed\u0142ug modelu prasy wolnorynkowej, czyli zabiegania o uwag\u0119 czytelnika. M\u00f3wi\u0142a o tym Barbara Hensel, redaktor magazynu \u201eZoom\u201d (wielokrotnie nagradzanego w konkursach prasy firmowej) w wywiadzie dla magazynu \u201ePismoteQa\u201d: \u201e[\u2026] jak na rynku prasy tradycyjnej trzeba o czytelnika dba\u0107. Trzeba dostarcza\u0107 ciekawych temat\u00f3w, ilustrowa\u0107 je w spos\u00f3b atrakcyjny. By\u0142oby pewn\u0105 arogancj\u0105 za\u0142o\u017cenie, \u017ce ka\u017cdy czyta magazyn firmowy. Staramy si\u0119 utrzyma\u0107 czytelnika, stawiaj\u0105c na ciekawy content, pokazuj\u0105c ludzi i efekty ich pracy\u201d.<\/p>

Obecnie pisma dla pracownik\u00f3w w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w nie zamieszczaj\u0105 reklam. Zdarzaj\u0105 si\u0119 przypadki publikowania reklam w\u0142asnych, ale cz\u0119\u015bciej wyja\u015bniaj\u0105, na czym polega obecnie prowadzona kampania reklamowa firmy. Znajdziemy jednak pisma adresowane do pracownik\u00f3w sieci sklepowych, w kt\u00f3rych s\u0105 reklamy produkt\u00f3w z oferty firmy.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"Rysunek\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t

Rysunek 2. \u201eEcho\u201d, magazyn pracownik\u00f3w Elektrowni w Po\u0142a\u0144cu (wtedy GDF SUEZ, obecnie ENGIE) i magazyn \u201eZoom\u201d (Sanofi Aventis)<\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t

Zmieniaj\u0105ce si\u0119 warunki otoczenia medialnego, takie jak rozw\u00f3j Internetu spowodowa\u0142y spore zmiany na rynku prasowym<\/abbr>. Przeobra\u017cenia dotkn\u0119\u0142y r\u00f3wnie\u017c pras\u0119 dla pracownik\u00f3w. Drukuje ona obecnie mniej materia\u0142\u00f3w informacyjnych, a wi\u0119cej rozbudowanych prezentacji, reporta\u017cy. Mniejsze i kr\u00f3tsze formy zosta\u0142y przeniesione do\u00a0innych narz\u0119dzi komunikacyjnych, takich jak newslettery elektroniczne, firmowy intranet. Zmiany te spowodowa\u0142y, \u017ce obecnie pismo dla pracownik\u00f3w jest jednym z wielu, wa\u017cnym, ale cz\u0119sto ju\u017c nie najwa\u017cniejszym, kana\u0142em komunikacyjnym. Rola, jak\u0105 pe\u0142ni pismo, zale\u017cy od firmy, struktury zatrudnienia i dost\u0119pu pracownik\u00f3w do komputera b\u0105d\u017a jego braku. Dla wielu firm forma drukowana jeszcze przez d\u0142ugi czas b\u0119dzie wa\u017cna i potrzebna. Jednak s\u0105 ju\u017c organizacje, kt\u00f3re, podobnie jak to si\u0119 dzieje w prasie tradycyjnej, wydaj\u0105 swoje pisma dla pracownik\u00f3w w formie przygotowanej na aplikacje mobilne. Pierwszym magazynem wydanym i zaprojektowanym specjalnie na tablety<\/abbr> by\u0142 wspomniany wcze\u015bniej \u201eZoom\u201d, kt\u00f3rego pierwsze wydanie mobilne ukaza\u0142o si\u0119 w grudniu 2014 roku (Hensel, 2015: 8). Jego tre\u015b\u0107 r\u00f3\u017cni\u0142a si\u0119 od papierowego wydania i zawiera\u0142a wiele materia\u0142\u00f3w multimedialnych. Firma mog\u0142a zdecydowa\u0107 si\u0119 na taki ruch ze wzgl\u0119du na posiadanie przez pracownik\u00f3w firmowych tablet\u00f3w. Nie rezygnuje jednak z papierowego wydania.<\/p>

Firmy wydaj\u0105ce dla swoich pracownik\u00f3w magazyny nie zdradzaj\u0105 wynik\u00f3w bada\u0144 dotycz\u0105cych komunikacji wewn\u0119trznej. Pozwalaj\u0105 si\u0119 z nimi zapozna\u0107, ale bez zgody na publikacj\u0119. W wielu badaniach przeprowadzanych przez organizacje, kt\u00f3re maj\u0105 kilkuletni\u0105 tradycj\u0119 w wydawaniu pism dla pracownik\u00f3w, publikacje znajduj\u0105 si\u0119 na drugim miejscu ulubionych\/najlepszych narz\u0119dzi komunikacyjnych, tu\u017c po spotkaniach z prze\u0142o\u017conymi lub kontaktach bezpo\u015brednich. Przeprowadzone dwa lata temu badanie czytelnictwa w du\u017cej organizacji o bardzo rozdrobnionej strukturze (sklepy) pokaza\u0142o, i\u017c blisko jedna trzecia pracownik\u00f3w (29%) czyta ca\u0142e wydanie ka\u017cdego numeru. Wybrane artyku\u0142y czyta 60% pracownik\u00f3w, a 11% tylko przegl\u0105da i ju\u017c nie wraca do lektury. Badanie by\u0142o prowadzone z rozgraniczeniem na dwie grupy: kadr\u0119 kierownicz\u0105\/zarz\u0105dzaj\u0105c\u0105 i sprzedawc\u00f3w\/pracownik\u00f3w ni\u017cszego szczebla. W grupie kadry kierowniczej wynik czytania ca\u0142ego numeru jest wy\u017cszy i wynosi 29%. W tej grupie mniejsza jest tak\u017ce liczba os\u00f3b, kt\u00f3re tylko przegl\u0105daj\u0105 wydanie (8%). Interesuj\u0105cy jest podzia\u0142 grupy, kt\u00f3ra czyta wybrane artyku\u0142y ze wzgl\u0119du na miejsce, w kt\u00f3rym ta lektura si\u0119 odbywa. Kadra kierownicza czyta cz\u0119\u015bciej w domu, a kadra ni\u017cszego szczebla robi to w pracy. W\u015br\u00f3d najbardziej popularnych tre\u015bci wymieniane by\u0142y teksty poradnikowe o rozwi\u0105zywaniu problem\u00f3w w zespole, materia\u0142y doradcze, np. o obs\u0142udze trudnego klienta, a tak\u017ce poradniki zwi\u0105zane z produktami, jakie firma ma w ofercie. Na du\u017co dalszych miejscach znalaz\u0142y si\u0119 teksty zwi\u0105zane z aktualno\u015bciami w firmie. Zestawienie najch\u0119tniej czytanych tekst\u00f3w zamyka\u0142y tematy niezwi\u0105zane bezpo\u015brednio z firmowym \u017cyciem, czyli sondy i konkursy.<\/p>

Analiza pism adresowanych do pracownik\u00f3w pod k\u0105tem umiejscawiania redakcji w konkretnym dziale w firmie pokazuje, \u017ce tak\u017ce ten element ma wp\u0142yw na zawarto\u015b\u0107 magazynu. Pisma podlegaj\u0105ce pod dzia\u0142y komunikacji lub spraw pracowniczych wi\u0119cej miejsca po\u015bwi\u0119caj\u0105 sprawom zwi\u0105zanym z wewn\u0119trznym \u017cyciem firmy, szkoleniu. W pismach, nad kt\u00f3rymi nadz\u00f3r sprawuj\u0105 dzia\u0142y marketingu, wi\u0119kszy nacisk k\u0142adzie si\u0119 na opis wytwarzanych produkt\u00f3w i akcji promocyjnych prowadzonych przez firm\u0119.<\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t

Wnioski z przemiany gazet zak\u0142adowych w firmowe<\/h2>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t

Gazety zak\u0142adowe w PRL w strukturze typologii prasowej by\u0142y elementem pa\u0144stwowego systemu prasowego. Pisma wydawane dzi\u015b s\u0105 elementem dzia\u0142ania komunikacyjnego b\u0105d\u017a marketingowego jednej konkretnej firmy. Zgodnie z podzia\u0142em podawanym przez Ryszarda Kowalczyka (2008: 178) nale\u017c\u0105 jednak do medi\u00f3w lokalnych ze wzgl\u0119du na zasi\u0119g rozpowszechniania. Zmniejszy\u0142a si\u0119 tak\u017ce rola, jak\u0105 w zak\u0142adzie pracy pe\u0142ni gazeta. W momencie ich powstawania by\u0142y one cz\u0119sto jedynym masowym \u015brodkiem komunikacji. Jeszcze w latach PRL przyby\u0142 im konkurent w postaci radiow\u0119z\u0142\u00f3w, a p\u00f3\u017aniej w postaci pism kolportowanych przez \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d. Drukowana gazeta jest dzi\u015b jednym z wielu narz\u0119dzi komunikacji w firmowym systemie, coraz bardziej wypieranym przez elektroniczne formy. Przeobra\u017cenia te znalaz\u0142y swoje odbicie tak\u017ce w cz\u0119stotliwo\u015bci. Pisma zaczynaj\u0105 si\u0119 ukazywa\u0107 rzadziej.<\/p>

Du\u017co mniejszy obecnie jest nak\u0142ad pism firmowych (nie ma jednak na ten temat zbiorczych danych). Zak\u0142ady po procesach restrukturyzacyjnych zatrudniaj\u0105 mniejsz\u0105 liczb\u0119 pracownik\u00f3w, st\u0105d tak\u017ce zapotrzebowanie na pras\u0119 jest mniejsze. Pisma zak\u0142adowe bezp\u0142atne s\u0105 dost\u0119pne tylko w zak\u0142adach. Nie prowadzi si\u0119 dystrybucji poza nimi. W PRL mo\u017cna by\u0142o je nabywa\u0107 w kioskach.<\/p>

Zmiana, jaka zasz\u0142a na poziomie tematyki i tre\u015bci, jest odzwierciedleniem zmian systemowych, kt\u00f3re dokona\u0142y si\u0119 podczas przej\u015bcia od gospodarki centralnie planowanej do gospodarki wolnorynkowej. Gazety wydawane do 1989 roku by\u0142y mocno zideologizowane. Znacz\u0105ca cz\u0119\u015b\u0107 tre\u015bci odwo\u0142ywa\u0142a si\u0119 do centralnych wydarze\u0144 politycznych, ideologii partyjnej i by\u0142a wsp\u00f3lna dla wszystkich pism. Realizowa\u0142y one leninowsk\u0105 zasad\u0119 rozpowszechniania idei i wychowania politycznego. Wymaga\u0142a ona lojalno\u015bci i po\u015bwi\u0119cenia dla partii. Rola gazety sprowadza\u0142a si\u0119 do \u201ekolektywnego propagandzisty i agitatora\u201d (Karp, 2014: 51)<\/p>

W prasie firmowej wydawanej po 1989 roku nie spotykamy si\u0119 z propagowaniem ideologii politycznej. Jednak gazety wewn\u0119trzne sta\u0142y si\u0119 narz\u0119dziem wci\u0105gania zatrudnionych w firmie w sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej osobowo\u015b\u0107 i podmiotowo\u015b\u0107 pracownika podporz\u0105dkowana jest szczeblom wy\u017cszym i jest on aktywny w procesie komunikacji (Lazzarato, 2011: 83)<\/p>

Obecnie firmy (korporacje) zazwyczaj unikaj\u0105 identyfikacji politycznych, ale nie oznacza to, \u017ce pisma firmowe nie prezentuj\u0105 warto\u015bci na swoich \u0142amach. Z jednej strony s\u0105 to warto\u015bci (odnosz\u0105ce si\u0119 do uniwersalnych stwierdze\u0144 wynikaj\u0105cych z praw cz\u0142owieka), z kt\u00f3rymi dana firma si\u0119 uto\u017csamia. Z drugiej promowane s\u0105 uniwersalne i typowe dla gospodarki rynkowej zasady. Jednak\u017ce w przeciwie\u0144stwie do czas\u00f3w PRL nie s\u0105 one ustalane przez \u017cadn\u0105 instytucj\u0119 centraln\u0105. Philip Cushman w swojej publikacji Dlaczego \u201eja\u201d jest puste w 1992 roku pisa\u0142, i\u017c to media rozpocz\u0119\u0142y proces kszta\u0142towania gust\u00f3w, a tak\u017ce od razu podawania sposobu na ich zaspokajanie (Miszczy\u0144ski, Tarnopolski, 2005: 18). Jego zdaniem to media pokaza\u0142y, i\u017c warto\u015bciami, do kt\u00f3rych spe\u0142nienia trzeba d\u0105\u017cy\u0107, s\u0105: spok\u00f3j, sukces, oportunizm, umiej\u0119tno\u015b\u0107 sprzeda\u017cy.\u00a0\u00a0<\/p>

Dzisiejsze pisma firmowe nie posiadaj\u0105 tak\u017ce centralnej jednostki nadzorczej, jak\u0105 dla gazet zak\u0142adowych by\u0142y kiedy\u015b zwi\u0105zki zawodowe lub specjalne kom\u00f3rki w stowarzyszeniu dziennikarskim. Wydawane magazyny realizuj\u0105 strategi\u0119 komunikacyjn\u0105 firmy. R\u00f3wnie\u017c zwi\u0105zki zawodowe (w czasach PRL w wielu przypadkach formalny nadzorca) s\u0105 raczej niewidoczne w pismach firmowych, cho\u0107 zale\u017cy to od polityki prowadzonej przez dan\u0105 firm\u0119.<\/p>

W czasach PRL o jako\u015b\u0107 wydawnicz\u0105 dbali dziennikarze, cz\u0119sto oddelegowani z innej prasy lub na sta\u0142e zatrudnieni w zak\u0142adach. Dzi\u015b w wielu przypadkach firmy zlecaj\u0105 produkcj\u0119 pism specjalistycznym agencjom. To one redaguj\u0105 lub pisz\u0105 teksty, dbaj\u0105 o szat\u0119 graficzn\u0105, a ze strony firmy kontroluje ich prace dzia\u0142 komunikacji. Delegowanie prac nad gazet\u0105 na zewn\u0105trz firmy mo\u017ce powodowa\u0107 mniejsz\u0105 liczb\u0119 tekst\u00f3w zwi\u0105zanych z firmow\u0105 spo\u0142eczno\u015bci\u0105. W gospodarce wolnorynkowej znikn\u0119\u0142y pisma wielozak\u0142adowe<\/abbr>. Obecnie gazety wydawane s\u0105 dla konkretnej jednej firmy. S\u0105 na rynku czasopisma bran\u017cowe, ale one pe\u0142ni\u0105 inn\u0105 rol\u0119 i nie mo\u017cna ich zakwalifikowa\u0107 jako pisma dla pracownik\u00f3w.<\/p>

Elementem wsp\u00f3lnym dla pism w firmach w obu systemach jest na pewno brak ca\u0142kowitej niezale\u017cno\u015bci. W PRL pisma zale\u017cne by\u0142y od instytucji partyjnej, dyrekcji zak\u0142adu, poddawane dzia\u0142aniu cenzury, dzi\u015b zale\u017c\u0105 od zarz\u0105d\u00f3w firm, cho\u0107 te nie zawsze osobi\u015bcie kontroluj\u0105 to, co w pi\u015bmie si\u0119 ukazuje, lub od szef\u00f3w dzia\u0142\u00f3w komunikacji.
Pisma pozwalaj\u0105 sobie na krytyczne teksty, kt\u00f3re jednak nie dotycz\u0105 strategii lub g\u0142\u00f3wnych dzia\u0142a\u0144 firmy. Jest to element r\u00f3\u017cni\u0105cy pras\u0119 zak\u0142adow\u0105<\/abbr> jako ca\u0142o\u015b\u0107 w obu systemach. Nie da si\u0119 przyj\u0105\u0107 jednego spojrzenia na ten element, gdy\u017c jest on mocno zindywidualizowany w zale\u017cno\u015bci od zasad organizacji i kultury komunikacji. Dlatego na \u0142amach niekt\u00f3rych pism mo\u017cemy spotka\u0107 dyskusj\u0119 np. o propozycjach nowego uk\u0142adu zbiorowego, gdzie obok propozycji zarz\u0105du publikowane s\u0105 g\u0142osy organizacji pracowniczych, zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych. Proces otwarto\u015bci w organizacjach zmienia si\u0119 i firmy w gazetach dla pracownik\u00f3w komunikuj\u0105 tak\u017ce negatywne zmiany pozycji firmy na rynku. Zdarza si\u0119, \u017ce otwieraj\u0105 tak\u017ce dyskusje na tematy wzbudzaj\u0105ce zainteresowanie w\u015br\u00f3d pracownik\u00f3w. Zmiany te id\u0105 w kierunku lepszego dialogu w firmie i wynikaj\u0105 z do\u015bwiadcze\u0144 w\u0142a\u015bnie prasy zak\u0142adowej z PRL. Ukrywanie, przemilczanie wydarze\u0144 prowadzi\u0142o do zniech\u0119cenia czytelnik\u00f3w do gazet. Jednak\u017ce w wielu pismach nie ma tekst\u00f3w odbiegaj\u0105cych od oficjalnej linii zarz\u0105du, a nawet zdarzaj\u0105 si\u0119 przypadki zawieszania wydawania pisma w momencie wprowadzania zmian w firmie, kt\u00f3re s\u0105 negatywnie odbierane przez pracownik\u00f3w.<\/p>

Gazety zak\u0142adowe w zmienionej formie przetrwa\u0142y przemiany 1989 roku. Cho\u0107 ich rola jest mniejsza, a forma wydawnicza inna, nadal s\u0105 one elementem prasowego systemu na szczeblu lokalnym. Z uwagi na ma\u0142\u0105 liczb\u0119 publikacji dotycz\u0105cych pism firmowych po 1989 roku artyku\u0142 ten mia\u0142 pos\u0142u\u017cy\u0107 jako przygotowanie do dalszych prac nad opisem tej grupy wydawnictw. Brak centralistycznego zarz\u0105dzania nad pismami powoduje, \u017ce nale\u017cy je opisa\u0107 bardziej szczeg\u00f3\u0142owo poprzez kategorie typologiczne, na jakie mo\u017cna je poklasyfikowa\u0107<\/abbr> Wa\u017cne jest r\u00f3wnie\u017c wprowadzenie do obiegu naukowego nowych okre\u015ble\u0144 dla tej kategorii pism, by zast\u0105pi\u0107 ca\u0142y czas eksploatowane odmiany terminu prasa zak\u0142adowa. Przez ostatnie kilkana\u015bcie lat za murami firm i korporacji urodzi\u0142 si\u0119 rynek wydawnictw, kt\u00f3rego skala i wielko\u015b\u0107 jest nieoszacowana, a realny (poza has\u0142ami o skuteczno\u015bci propagowanymi przez np. agencje tworz\u0105ce te wydawnictwa) wp\u0142yw i oddzia\u0142ywanie na pracownik\u00f3w \u2013 nieznane. Zmiany ilo\u015bciowe, jako\u015bciowe prasy firmowej wymagaj\u0105 wi\u0119kszego doprecyzowania w nowych projektach badawczych.<\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t

Bibilografia<\/h2>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t

By\u0142a mened\u017cerka Polska Press Grupy za\u0142o\u017cy\u0142a \u201eG\u0142os Mordoru\u201d dla pracownik\u00f3w warszawskiego zag\u0142\u0119bia biurowego (2015),\u00a0http:\/\/www.wirtualnemedia.pl\/artykul\/byla-menedzerka-polska -press-grupy-zalozyla-glos-mordoru-dla-pracownikow-warszawskiego-zaglebia-biurowego<\/a>\u00a0[dost\u0119p: 8.10.2015].<\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t

Dobek-Ostrowska B. (1999), Podstawy komunikowania spo\u0142ecznego, \u201eAstrum\u201d, Wroc\u0142aw.<\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t

\u00a0\u201eEcho\u201d, 2009, wydanie specjalne<\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t

\u201eG\u0142os Mordoru\u201d,\u00a0http:\/\/www.glosmordoru.pl\/<\/a>\u00a0[dost\u0119p: 8.10.2015]\t\t\t\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t

Hensel B. (2015), O czytelnika trzeba walczy\u0107, \u201ePismoteQa\u201d, nr 1(7)<\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t

Karp H. (2014), Dziennikarz w systemie medi\u00f3w totalitarnych Polski Ludowej, \u201eMedia \u2013 Kultura\u2013 Spo\u0142ecze\u0144stwo\u201d, nr 9\/10.<\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t

Kowalczyk R. (2008), Media lokalne w Polsce. T. 1, Wydawnictwo Contact, Pozna\u0144.<\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t

Lazzarato M. (2011), Praca niematerialna, [w:] J. Soko\u0142owska (red.), Robotnicy opuszczaj\u0105 miejsca pracy, Muzeum Sztuki w \u0141odzi, \u0141\u00f3d\u017a<\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t

Lema\u0144ska M. (2012), Rola PR w polskich firmach b\u0119dzie ros\u0142a, \u201eRzeczpospolita\u201d, 19 listopada<\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t

\u0141\u0119towska G. (1997), M\u00f3wi\u0107 dobrze, \u201eRzeczpospolita\u201d, 19 marca, dodatek \u201eMoja Kariera\u201d.<\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t

Miszczy\u0144ski R., Tarnopolski A. (2005), Filozofia a mass media, \u201eDiamtros\u201d, nr 4.<\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t

Piechocki M. (2011), Rynek Custom Publishing w Polsce, \u201eMedia Dawne i Wsp\u00f3\u0142czesne\u201d, nr 1.<\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t

Raszkowska G. (2004), Dlaczego firmom zale\u017cy na dobrej opinii, \u201eRzeczpospolita\u201d, 30 czerwca, dodatek \u201eMoja Kariera\u201d<\/span>radiowych (2005), Polskie Radio SA [CD-ROM]\t\t\t\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t

Rozwadowska B. (2002), Public relations: teoria, praktyka, perspektywy, \u201eStudio Emka\u201d, Warszawa<\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t

Stan komunikacji wewn\u0119trznej 2010 (2010),\u00a0http:\/\/komunikat.rrcc.pl\/2010\/12\/stan-komunika\u0002cji-wewnetrznej-2010\/<\/a>\u00a0[dost\u0119p: 8.10.2015]\t\t\t\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t

Wilk K. (2004), Gazeta firmowa,\u00a0http:\/\/www.proto.pl\/artykuly\/gazeta-firmowa<\/a>\u00a0[dost\u0119p:
20.09.2015]\t\t\t\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t

Chcesz doko\u0144czy\u0107 na czytniku e-book?<\/h2>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t

Zapraszamy do pobrania artyku\u0142u w formacie *.pdf.\u00a0<\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\tPobierz artyku\u0142<\/span>\n\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Media -Kultura – Spo\u0142ecze\u0144stwo, nr 11-12 (2016-2017) ISSN 2451-2737 Firmowe gazety w Polsce Powstanie oraz rola pism firmowych w korporacyjnym \u015bwiecie. Marcin Jasiak Prasa zak\u0142adowa w okresie PRL zosta\u0142a opisana w pierwszej cz\u0119\u015bci artyku\u0142u pt. „Funkcjonowanie gazet zak\u0142adowych w PRL. Rola i funkcje gazety w zak\u0142adzie pracy.” Za\u0142amanie tego sektora prasowego zwi\u0105zane ze zmian\u0105 systemu […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":624,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"elementor_header_footer","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15,16],"tags":[],"class_list":["post-614","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-komunikacja-wewnetrzna","category-trendy-opinie-historia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/indivisual.com.pl\/mediateqa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/614","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/indivisual.com.pl\/mediateqa\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/indivisual.com.pl\/mediateqa\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/indivisual.com.pl\/mediateqa\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/indivisual.com.pl\/mediateqa\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=614"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/indivisual.com.pl\/mediateqa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/614\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":628,"href":"https:\/\/indivisual.com.pl\/mediateqa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/614\/revisions\/628"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/indivisual.com.pl\/mediateqa\/wp-json\/wp\/v2\/media\/624"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/indivisual.com.pl\/mediateqa\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=614"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/indivisual.com.pl\/mediateqa\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=614"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/indivisual.com.pl\/mediateqa\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=614"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}